Warmtenet in je gemeente: kosten, aansluiting en keuze

Warmtenet in je gemeente: kosten, aansluiting en keuze

In de zoektocht naar alternatieven voor aardgas speelt het warmtenet een steeds grotere rol. De Rijksoverheid en gemeenten werken samen aan de uitrol van warmtenetten als onderdeel van de wijkgerichte aanpak voor de energietransitie. Maar wat is een warmtenet precies, hoe werkt het en wat betekent het voor jou als woningeigenaar? In dit artikel geven wij antwoord op deze vragen.

Wat is een warmtenet?

Een warmtenet (ook wel stadsverwarming of district heating genoemd) is een netwerk van ondergrondse leidingen dat warm water transporteert van een centrale warmtebron naar woningen en gebouwen. Het warme water wordt gebruikt voor verwarming en warm tapwater, waarna het afgekoelde water terugstroomt naar de bron om opnieuw verwarmd te worden (Bron: RVO).

Warmtebronnen

De warmte voor een warmtenet kan afkomstig zijn uit verschillende bronnen:

• Restwarmte uit industrie: warmte die vrijkomt bij industriële processen (bijvoorbeeld de Rotterdamse haven)
• Afvalverbrandingsinstallaties: warmte uit het verbranden van huishoudelijk afval
• Geothermie (aardwarmte): warmte uit diepe aardlagen (1-4 km diepte)
• Biomassa: warmte uit het verbranden van organisch materiaal
• Aquathermie: warmte uit oppervlaktewater, afvalwater of drinkwater
• Grootschalige warmtepompen: elektrisch aangedreven warmtepompen op wijkniveau

Hoge temperatuur vs. lage temperatuur

Er zijn twee typen warmtenetten:

• Hoge temperatuur (HT, 70-120 graden Celsius): geschikt voor bestaande woningen met radiatoren, geen aanpassing aan de woning nodig
• Lage temperatuur (LT, 30-50 graden Celsius): vereist goede isolatie en lage temperatuurverwarming (vloerverwarming), maar is duurzamer en efficiënter

Welke gemeenten krijgen een warmtenet?

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat gemeenten in hun Transitievisie Warmte aangeven welke wijken wanneer van het aardgas afgaan en welk alternatief (waaronder warmtenetten) wordt ingezet. Momenteel zijn er circa 40 gemeenten met een bestaand of gepland warmtenet (Bron: Warmte Transitie Atlas, PBL).

Gemeenten met bestaande warmtenetten

De grootste bestaande warmtenetten bevinden zich in:

• Rotterdam: een van de grootste warmtenetten van Nederland, gevoed door restwarmte uit de haven
• Amsterdam: warmtenetten in meerdere stadsdelen, uitbreiding gaande
• Utrecht: warmtenet gevoed door de afvalverbrandingsinstallatie
• Den Haag: uitgebreid warmtenet in meerdere wijken
• Almere: een van de eerste gemeenten met een groot warmtenet
• Purmerend: warmtenet op basis van biomassa en geothermie

Gemeenten met plannen voor warmtenetten

Tientallen gemeenten onderzoeken of plannen warmtenetten, waaronder:

• Leiden: geothermieproject in ontwikkeling
• Delft: haalbaarheidsstudie voor warmtenet op basis van aquathermie
• Groningen: plannen voor warmtenet gevoed door restwarmte en geothermie
• Eindhoven: onderzoek naar warmtenet voor meerdere wijken
• Tilburg: plannen voor warmtenet op basis van industriële restwarmte

Check of er een warmtenet gepland is in je gemeente met onze Warmtenet Checker.

Wat betekent een warmtenet voor jou?

Als je wijk wordt aangesloten

Als je gemeente besluit dat je wijk wordt aangesloten op een warmtenet, heeft dat de volgende gevolgen:

• Je cv-ketel wordt vervangen door een warmte-afleverset (vergelijkbaar met een compact apparaat aan de muur)
• Geen gasaansluiting meer: de gasleiding wordt afgekoppeld
• Geen eigen ketel nodig: je ontvangt warmte via het net
• Vaste leverancier: je kunt (momenteel) niet kiezen uit meerdere warmteleveranciers

Kosten voor woningeigenaren

De kosten van aansluiting op een warmtenet varieren per project:

*In veel gevallen worden de aansluitkosten gesubsidieerd door de gemeente of het warmtebedrijf.

Het Niet Meer Dan Anders-principe

De overheid hanteert het Niet Meer Dan Anders-principe (NMDA), wat inhoudt dat de kosten van warmte uit een warmtenet niet hoger mogen zijn dan de kosten van verwarming met aardgas. De ACM stelt jaarlijks de maximumtarieven vast (Bron: ACM).

In de praktijk liggen de totale kosten van een warmtenetaansluiting op een vergelijkbaar niveau als een cv-ketel op aardgas. Wel betaal je iets meer vastrecht en minder variabele kosten.

Voor- en nadelen van een warmtenet

Voordelen

• Geen eigen installatie: geen onderhoud of vervanging van een cv-ketel
• Lagere CO2-uitstoot: afhankelijk van de warmtebron, maar doorgaans lager dan aardgas
• Geen investering in warmtepomp of isolatie nodig (bij HT-net)
• Betrouwbaar: professioneel beheerd door warmtebedrijf
• Aardgasvrij: draagt bij aan de energietransitie

Nadelen

• Geen keuzevrijheid: je bent gebonden aan een warmteleverancier
• Afhankelijkheid: als het warmtenet uitvalt, heb je geen alternatief
• Kosten niet altijd transparant: de warmtemarkt is minder competitief dan de elektriciteitsmarkt
• Beperkte invloed op duurzaamheid: je kunt niet kiezen voor een groenere warmtebron
• Langdurige contracten: aansluiting op een warmtenet is vaak voor langere tijd

Alternatieven voor een warmtenet

Als er geen warmtenet gepland is in je wijk, of als je de voorkeur geeft aan een individuele oplossing, zijn er alternatieven:

• Volledig elektrische warmtepomp: onafhankelijk van het warmtenet, maar vereist goede isolatie
• Hybride warmtepomp: als tussenstap in afwachting van een warmtenet
• Groen gas: biogas als vervanging van aardgas (beperkt beschikbaar)
• Infraroodverwarming: elektrische verwarming voor goed geïsoleerde woningen

Bereken welk alternatief het beste bij je woning past met onze Energiecalculator.

Hoe bereid je je voor?

Stap 1: Check de plannen van je gemeente

Raadpleeg de Transitievisie Warmte van je gemeente. Dit document beschrijft per wijk welk alternatief voor aardgas wordt overwogen en op welke termijn. Check de warmtenetplannen in je gemeente.

Stap 2: Woon informatiebijeenkomsten bij

Gemeenten organiseren regelmatig informatiebijeenkomsten over de energietransitie in je wijk. Hier kun je vragen stellen en meedenken over de plannen.

Stap 3: Isoleer alvast je woning

Ongeacht welk warmtealternatief er komt, goede isolatie is altijd verstandig. Het verlaagt je energierekening en maakt je woning geschikt voor lage temperatuurverwarming.

Stap 4: Maak een financieel plan

Houd rekening met mogelijke aansluitkosten en de eventuele aanpassing van je verwarmingssysteem. Informeer naar beschikbare subsidies en leningen.

Veelgestelde vragen

Ben ik verplicht om mee te doen?

Momenteel is aansluiting op een warmtenet niet verplicht. De Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) is in behandeling en kan hier verandering in brengen. De verwachting is dat gemeenten meer instrumenten krijgen om de aansluiting te bevorderen, maar een absolute verplichting is onwaarschijnlijk.

Kan ik mijn eigen warmtepomp houden?

Als je wijk wordt aangesloten op een warmtenet, kan het zijn dat een individuele warmtepomp niet meer nodig of zelfs niet meer toegestaan is. Dit hangt af van de gemeentelijke plannen en het type warmtenet.

Hoe duurzaam is een warmtenet?

De duurzaamheid hangt af van de warmtebron. Een warmtenet op basis van geothermie of aquathermie is zeer duurzaam. Een net op basis van restwarmte uit fossiele industrie is minder duurzaam, maar nog steeds beter dan individuele gasketels.

Conclusie: blijf geïnformeerd

Een warmtenet kan een comfortabel en betaalbaar alternatief zijn voor aardgas. Of het de juiste oplossing is voor je woning, hangt af van de plannen van je gemeente, de warmtebron en je persoonlijke voorkeur. Check de warmtenetplannen in je gemeente en bereken je alternatieven om een weloverwogen keuze te maken.

Bronnen

• RVO — Warmtenetten: https://www.rvo.nl/onderwerpen/warmtenetten
• ACM — Energie: https://www.acm.nl/nl/onderwerpen/energie
• Rijksoverheid — Energierekening van huishoudens: https://www.rijksoverheid.nl/themas/klimaat-milieu-en-natuur/energie-thuis/energierekening-van-huishoudens